Сааскы сандаархай күн Төрүт нэһилиэгин дьоно-сэргэтэ ытык кырдьаҕастарын, 8 оҕо күн күбэй ийэтин, 35 сиэн, элбэх да элбэх хос сиэн, хос-хос сиэн күндүттэн күндү эбэлээтэр эбэлэрин Киристиинэ Куонаанабына Каландарова 95-с хаарыгар үктэммит күнүн уруйдуу көрүстүлэр. Бу буоллаҕа — сирдээҕи олох анала, дьоло.
Христина Кононовна 1931 с. тохсунньу 15 күнүгэр “Хатыҥ-Буом” диэн учаастакка күн сирин көрбүтэ. Ийэтэ Матрена Николаевна Муоматтан, аҕата Матаркин Конон Сидорович Томпоттон төрүттээхтэрэ. Кинилэр 15 оҕолоруттан 5 кыыс, биир уол тыыннаах ордон хаалбыттар: Христина, Анна, Акулина, Ульяна, Евдокия уонна Куонаан.
1950 с. Киристиинэ колхуоска киирэн, үлэ күнүн аахсар үлэһит буолан, “Күөл” учаастагар сүөсүһүтүнэн барар. Сотору кэминэн түүлүгэр да киирбэтэх, санаатыгар да оҕустарбатах соһуччу түгэн кини олоҕун тосту уларытар — күннээх Узбекистан уолун Хаит Каландаровы көрсөн, ыал буолаллар.
Киристиинэлээх Хаит 1960 с. Төрүккэ көһөн киирэн дьиэ туттан, хаһаайыстыба тэринэн үлэлээн-хамнаан барбыттара. Кинилэр сэттэ оҕолорун кыра эрдэхтэриттэн үлэҕэ-хамнаска, айылҕаҕа сыһыаран, Төрүт нэһилиэгин биир бастыҥ ыала буолаллар.
Эдэр саастарыттан биир сиртэн ханна да халбарыйбакка олорбут дьүөгэлиилэр, нэһилиэк ытык кырдьаҕастара Аксинья Иннокентьевна Егорова, Ульяна Кононовна Крылова, Акулина Степановна Атласова уонна Киристиинэ Куонаанабына саха фольклорун өрө тутан ыллыыллара, чабырҕахтыыллара, алгыстыыллара, частушкалыыллара.
Матырыана кыргыттара ийэлэрин үөрэҕинэн, тулалыыр айылҕаҕа олус чугастар. Кинилэртэн аны ыччаттарыгар бэриллэн, бары утум балыксыттар. Киһи сөҕөрө диэн, Киристиинэ Куонаанабына билигин да саас буолла эрэ Индигиргэ балыктыы киирэр. Сиэн оҕолоро «Бураанынан» эбэлэрин илдьэллэр-аҕалаллар.
Киристиинэ Куонаанабыналаах ыччаттара Саха сирин бары муннуктарыгар тарҕанан олороллор, дьоннорун дьоһуннук ааттаталлар. Төрүккэ саамай киэҥ уруу-аймах — кинилэр, нэһилиэктэрин сайдыытын туһугар үлэлии-хамныы сылдьар, тус кылааттарын киллэрсэр кыайыылаах-хотуулаах дьон.
Бу туһунан сиһилии “Хотугу сардаҥа” хаһыакка ааҕыҥ.
Зоя Оконешникова, кыраайы үөрэтээччи