Екатерина Семеновна Будищевская (Баишева) 1943 сыл балаҕан ыйыгар Өймөкөөҥҥө төрөөбүтэ. Кини аҕата Баишев Семен Семенович Чурапчыттан төрүттээх этэ, оттон ийэтэ Неустроева Мария Петровна Верхоянскайтан тардыылааҕа. Кинилэр 8 оҕоломмуттара — 5 кыыс уонна 3 уол.
Екатерина Үчүгэй бөһүөлэгэр 4-с кылааһы бүтэрэн баран, салҕыы Өймөкөөҥҥө 10-с кылааһы интернакка олорон бүтэрбитэ. Кыыс үлэтин “Кыһыл чуумтан”саҕалаабыта. Кини агитбиригээдэҕэ киирсэн, 1963-1969 сылларга таба ыстадааларынан сылдьан саҥа хаһыаттары, кинигэлэри тарҕатара. Екатерина Семеновна ахтарынан, оччолорго “Өймөкөөн” сопхуоска 13-тэн тахса таба ыстаадата баара. Кини 1970-с сылларга оройуон киинигэр Уус-Ньараҕа иис үөрэҕин бүтэрэн баран, Томтор быткомбинатыгар иистэнньэҥинэн үлэлээбитэ. Ити кэмҥэ нэһилиэк дьоно араас таҥаһы-сабы, көстүүмү, былааччыйалары сакаастаан тиктэрэллэрэ.
Онтон 1975-1995 сс. Екатерина Семеновна Томтордооҕу сибээс салаатыгар телефонистканан үлэлээбитэ. Оччолорго дьиэтээҕи төлөпүөн ахсаана аҕыйах буолан, бөһүөлэк киһитэ үксэ кэриэтэ эргэ почта дьиэтин переговорнай пуунугар кэлэн, дьоннорун кытта кэпсэтэллэрэ. Телефонисткалар күҥҥэ 250 кэриҥэ сакааһы толороллоро, биирдии киһи 5-7 мүнүүтэ кэпсэтэрэ. Клиеннэр харчыларын хомуйаллара, испииһэк оҥорон отчуоттууллара. Аны ыраах атын сиртэн сакаас киирэр буоллаҕына, ону икки суукканан толороллоро. Екатерина Семеновна кэпсииринэн, кэллиэгэлэринээн күнү быһа дьону кытта сибээстэһэн, кинилэр сакаастарын толорорго үлэлэһэллэрэ. Томтору сэргэ оройуон атын нэһилиэктэриттэн эмиэ төлөпүөнүнэн кэпсэтэллэрэ.
Сэбиэскэй кэмҥэ, 1988 с., Е.С. Будищевская (Баишева) «XII пятилетка ударнига» ааты ылбыта, 1996 с. СР үлэ бэтэрээнэ буолбута, 2015 с. «Сэрии оҕолоро» диэн мэтээл туппута, 2021 с. 2-с Бороҕон нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо уонна икки сыллааҕыта, 2023 с. киниэхэ «Саха Республикатын бочуоттаах старейшината» аат иҥэриллибитэ. Ханна да үлэлээтэр барытыгар үтүө суобастаахтык сыһыаннаһара. Екатерина Семеновнаны биир дойдулаахтара сытыары-сымнаҕас майгытын, дьоҥҥо-сэргэҕэ үтүө сыһыанын иһин улаханнык ытыктыыллар.
Кини эдэркээн сааһыттан үлэтин «кыһыл чуумтан» саҕалаабыта. Аҕыйах ахсааннаах хотугу олохтоох дьон бэрэстэбиитэлэ буоларын быһыытынан, төрөөбүт эбээнин норуотун үгэстэрин, устуоруйатын уонна култууратын ыччакка тарҕатыһарга күүс-көмө буолан, араас тэрээһиннэргэ куруутун кыттар.
Надежда Литвинцева,
бибилэтиэкэ үлэһитэ, Томтор
Сиһилии «Хотугу сардаҥа» хаһыакка ааҕыҥ