Биһиги бүгүн анал байыаннай дьайыыга балтараа сыл кэриҥэ сылдьыбыт, Өймөкөөн улууһугар араас салайар дуоһунастарга өр сылларга үтүө суобастаахтык үлэлээбит Иван МАКСИМОВЫ кытта кэпсэтэбит. Хорсун буойун И.Е. Максимов «Аҕа дойду иннигэр үтүөлэрин иһин» II истиэпэннээх уордьан мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Кини билигин Уус-Ньараҕа көмүс хостуур “Поиск” хааччахтаммыт эппиэтинэстээх тэрилтэ тутуу учаастагын начаалынньыгынан үлэлээн эрэр.
— Иван Егорович, Эн санааҕар, патриоттуу өй-санаа диэн тугуй?
— Патриот диэн төрөөбүт дойдутугар, үөскээбит түөлбэтигэр дириҥ ытыктабыллаахтык сыһыаннаһар киһи буолар. Бу киэҥ өйдөбүлгэ ону таһынан киһи киинэ түспүт, оҕо сааһа ааспыт сирин-дойдутун олоҕун устата өйдүү-саныы сылдьара, киниэхэ күн сирин көрдөрбүт ийэлээх аҕатын, чугас дьонун, дьиэ кэргэнин, оҕолорун, урууларын истиҥник саныыра, кинилэр тустарыгар ууга-уокка да түһэрин кэрэйбэтэ эмиэ киирэр дии саныыбын. Дойдуга, бүтүн киэҥ нэлэмэн Арассыыйаҕа патриоттуу сыһыан алаһа дьиэттэн саҕаланар. Онон кэнчээри ыччаты олоххо бастакы хардыылары оҥоруутуттан саҕалаан сөпкө ииттэхпитинэ, биһиги уопсастыба дьоһуннаах чилиэннэрин, кэнэҕэскитин сайдыылаах олоҕу уһансар дьону иитэн таһаарыахпыт.
— Баһаалыста, анал байыаннай дьайыыга кыттыбытыҥ туһунан сырдата түһүөҥ дуо.
— Биһиги бука бары – билигин байыаннай дьайыы зонатыгар ытык иэстэрин толоро сылдьар буойуттар, тыылга олорон кинилэри өйөөччүлэр – Кыайыыны хайаан даҕаны ситиһиэхпит диэн кытаанах санаанан салайтарабыт.
Мин байыаннай дьайыыга “Боотур” байыастар бөлөхтөрүн артиллерийскай бөлөҕөр хамандыырынан сулууспалаабытым. Онно биир үксүн дьиҥнээх патриот, олохторун да толук ууралларын кэрэйбэт хорсун эр бэртэрин кытта сахабыт тылынан саҥаран, алтыһан кэллим. Аҥардас саха омук уолаттарын ыллахха, “хорсун-хоодуот” диэн тыл кинилэргэ сөрү-сөп барсар. Тоҕо диэтэххэ, сахалар уустук, тыҥааһыннаах кэмҥэ ойуурга бултуу-алтыы, кустуу-балыктыы сылдьыбыт үөрүйэхтэрэ өтөн тахсар эбит. Бу – киһиргээһин буолбатах. “Саха кыраҕа ымыттыбат” диэн этиинэн сиэттэрдэххэ, кини ыарахан усулуобуйаҕа, тыйыс тымныыга үөрэхтээх буолан, атыттартан биир төбөнөн үрдүк турар диэтэхпинэ баһан этии, омуннааһын буолуо суоҕа. Сахаҕа олоххо тардыһыыта күүстээх буолан, эппиэттээх кэмҥэ туруоруллубут соругу булгуччу толорон тэйэр, итиэннэ иннин диэки кимиилээхтик дьулуруйан иһэр айылгылаах.
Ханнык да кэмҥэ сэрии диэн – сэрии буоллаҕа. Онно, биллэн турар, куттаныы да, уолуйуу да баар. Тыыннаах хаалар баҕа санаа, куттал, төттөрүтүн, эйиигин харыстаан илдьэ сылдьар. Кутталгын сутуруккар күүскэ тутан, хонтуруоллаан сылдьар буоллаххына, уолуйууну, соһуйууну кыайаҕын. Бойобуой сорудахтан ыйыллыбыт соруккун толорон кэлэн баран, дьэ, табаарыстаргын кытта аһаҕастык кэпсэтэҥҥин тыыҥҥын таһаараҕын, хайдах балаһыанньаҕа киирэн ылбыккын ырытыһаҕын. Ол – үчүгэй, кыргыһыы хонуутугар аймана сылдьыахтааҕар. Бары биир хамаанда буолан, биир соругу толоро сылдьар дьон буоллахпыт. Онон биир киһиттэн сылтаан ыһыллыы тахсыбатын туһугар, толкуйдаан сылдьар ордук. Сэрии диэн — ынырык дьыала, бу — оҕо оонньуута буолбатах. Онно тиийэр дьон кытаанах өйдөрүн-санааларын күүһүнэн сылдьаллар, хас биирдии саллааты хайҕыах эрэ тустаахпыт диэн бигэ эрэллээхпин.
— Чуолаан, Сахабыт сирин дьоно-сэргэтэ СВО-ҕа сылдьааччылары күн бүгүҥҥээҥҥэ диэри өйүүллэр, гуманитарнай көмө быыстала суох тиийэ турар. Эһиэхэ хайдах этэй?
— Хас биирдии саллаат дойдутуттан сылаас, истиҥ тылы, сонуну олус күүтэр. Дойдутугар олох-дьаһах нус-хас буолара, чугас дьонноро этэҥҥэ сылдьаллара кинини эмиэ улаханнык өйүүр, “күүстээх тыыл” диэн өйдөбүл суолтата онно олус дириҥ.
Тус бэйэм чугас дьонум, дьиэ кэргэним, биир дойдулаахтарым өйөбүллэрин өйбүнэн-сүрэхпинэн билэ сылдьыбытым. Сордоҥноох нэһилиэгин олохтоохторо таба тыһыттан тигэн ыыппыт үтүлүктэрин тутан, олус даҕаны үөрбүтүм! Ол дойдуга тыала олус күүстээх, тымныы. Онон наар тиэхиньикэни кытта алтыһар киһиэхэ абыраллаах үтүлүк этэ. Бу күндү үтүлүкпүн бииргэ сылдьыбыт уолаттарбар туһаналларыгар хаалларан кэлбитим. Уопсайынан, Өймөкөөн улууһун дьоно-сэргэтэ сүрэхтэрин сылааһын ууран туран оҥорбут маскировочнай сиэккэлэриттэн саҕалаан таба, тайах, куобах этигэр, Индигир өрүс балыгар, араас наадалаах эмкэ-томко тиийэ ыыталлара ыраах сылдьар дьоҥҥо туохтааҕар да күндү. Нэһилиэктэр, улуус киинин олохтоохторо СВО кыттыылаахтарыгар ис сүрэхтэриттэн көмөлөһөллөрө, өйүүллэрэ тугунан даҕаны сыаналаммат.
Буойуттар гуманитарнай куруус иһэр үһү диэн сураҕы эрдэттэн истэн, инники кирбииттэн тыыл диэки тахсаллара биир ураты иэйии, дойду сылаас тыынын иҥэринии, амтаннаах аһын амсайыы буоллаҕа. Ол саҕа ордук туох даҕаны суох. Атын улуустар эмиэ балык, эт арааһын, оннооҕор үрүҥ ас ыыппыт баһыылкалара кэллэҕинэ, дьоро күн буолар.
Билигин Саха сириттэн тиийэр гуманитарнай таһаҕаһы наардаан, чаастарынан ыыталыыр тирэх пууннар тиһигин быспакка үлэлииллэр. Манна үлэлиир дьон оннооҕор байыас аатын-суолун, ханнык хайысханан сылдьарын кытта билэллэр. Мин көрүүбэр, Саха сирин дьонун курдук саллааттары гуманитарнай көмөнөн хааччыйар эрэгийиэн тарбахха баттанар.
Дойдугуттан кэлэр өйөбүл саллааты олус кынаттыыр, кини хайаан да кыайыыны ситиһэн, төрөөбүт түөлбэтигэр этэҥҥэ эргиллэн кэлэригэр эрэл санааны саҕар.
— Иван Егорович, кэпсээниҥ иһин улахан махтал. Анал байыаннай дьайыыга ытык иэстэрин толоро сылдьар биир дойдулаахтарбытын кыайыы көтөллөөх дойдуларыгар төннөллөрүн күүтэбит. Эйиэхэ, аны эйэлээх, кэскиллээх үлэҕэ ылсыбыт ытык киһибитигэр, инники өттүгэр үрдүктэн үрдүк ситиһиилэри баҕарабыт.
Любовь Кривошапкина
Хаартыскалар: «Военкоры» Телеграм-ханаалтан