Улуустааҕы Тыа хаһаайыстыбатын управлениетын начаалынньыга Инна Яковлеваттан улууска төһө кээмэйдээх көмө кэлбитин туоһуластыбыт. Бу эйгэ үлэһиттэрэ эмиэ кыстыгы этэҥҥэ туоруурга туһуламмыт миэрэлэри ылыыга бары күүстэрин-уохтарын, сатабылларын ууран туран үлэлээбиттэрин бэлиэтиир тоҕоостоох.
Өймөкөөн улууһугар суол сабыллыар диэри 1201,900 туонна от тиэйиллэрин туһунан быһаарыы ылыллыбыта. Онтон балаҕан ыйын 29 күнүнээҕи туругунан 1087,90 туонна от тиэйилиннэ, хаһаайыстыбаларынан түҥэтилиннэ. Хаалбыт 114 туонна оту кыһыҥҥы суол турбутун кэннэ Томторго “Силис-Полюс Холода” ТХПК (сал. П. Протопопов), Үчүгэй нэһилиэгэр урбаанньыт М. Гарифуллина бэйэлэрин хаһаайыстыбаларыгар тиэниэхтэрэ.
1087,90 туонна от улууска Саха сирин араас улуустарыттан кэллэ. Өймөкөөҥҥө уустук балаһыанньа үөскээбитин өйдөөн, улуустар хаһаайыстыбалара оту туоннатын 7 тыһ. солк. атыылаатылар. Отторун кыбыыларыгар түһэттэрбит дьон сүөһү бу сүрүн аһылыга үрдүк хаачыстыбалааҕын бэлиэтээтилэр.
Ол курдук Мэҥэ Хаҥалас улууһуттан — 399,80 туонна, Уус Алдантан — 537,3 тн, Тааттаттан — 64 тн (84 туонна П. Протопопов хаһаайыстыбатыгар кэлиэҕэ), Томпо улууһуттан – 30 тн, Хатас бөһүөлэгиттэн – 24,8, Намтан 32 туонна от тиэйилиннэ. Амма улууһуттан кэлэр 30 туонна от Гарифуллиннарга ананар.
Оту тиэйиигэ биир кэлим операторынан Мирон Егоров үлэлээтэ. Тиэйиитигэр Федор Филиппов уонна Уус Алдантан Юрий Колодезников ылсыбыттара. Бу эр бэртэрэ үтүө күнү-дьылы баттаһа куруустарын этэҥҥэ аадырыстарыгар тиэрдибиттэригэр улуустааҕы Тыа хаһаайыстыбатын үлэһиттэрэ, олохтоохтор махталлара муҥура суох.
Нэһилиэктэринэн төһө от тиэйиллибитин сырдаттахха, Орто-Балаҕаҥҥа – 119,00 туонна, Өймөкөөн нэһилиэгэр – 425,1, Томторго – 359, Үчүгэйгэ – 83, Төрүккэ – 77 уонна Уус-Ньараҕа – 24,8 туонна от кэллэ. Барыта холбоон 1087,90 туонна буолла.
Маны таһынан Инна Яковлева иһитиннэрбитинэн, Нам улууһун Маймада сэлиэнньэтин бааһынай хаһаайыстыбалаахтара Татьяна Слепцова кэргэнинээн Петрдыын тус бэйэлэрин 32 туонна отторун буор-босхо Өймөкөөн нэһилиэгин 7 ыалыгар түҥэттилэр. Оттон Табаҕа сэлиэнньэтин олохтоохторо 50 туонна оту Өймөкөөн сылгы иитиитинэн дьарыктанар хаһаайыстыбалаахтарыгар анаатылар. Үөһээ этиллибитин курдук, Амма улууһуттан кэлэр оту Үчүгэй нэһилиэгин олохтоохторугар Гарифулиннарга биэрдилэр.
СӨ АККОР бааһынай хаһаайыстыбаларын Ассоциацията Өймөкөөн улууһун бары хаһаайыстыбаларыгар 25 туонна тууһу, өрөспүүбүлүкэ племенной хаһаайыстыбаларын холбоһуга тустаах хаһаайыстыбаларга 8 туонна эбиэһи биэрэн улахан көмөнү оҥордулар.
Хаһыат бэчээккэ бараары турдаҕына улуус олохтооҕуттан киирбит “биэ төбөтүгэр субсидия хаһан түһэрий” диэн ыйытыкка И.С. Яковлева маннык хоруйдаата:
— Быйыл субсидия, субвенция көрүллүүтэ өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн хойутаата. Тыа хаһаайыстыбатын миниистирэ Артем Александров улууска кэлэ сылдьан бу боппуруоһу нэһилиэктэринэн сылдьан дьону кытта көрсүһүүтүгэр эмиэ көтөхпүтэ. Билигин үбүлээһин чааһыгар ханнык баҕарар эйгэҕэ уустуктар үөскээн тураллар. Бу оптуорунньукка, балаҕан ыйын 30 күнүгэр, биһиэхэ видео-кэмпириэнсийэ ыытыллыбыта. Онно СӨ Тыа хаһаайыстыбатын үбүлээһин Департамена иһитиннэрбитинэн, СӨ Үп министиэристибэтэ алтынньыга 3 млрд солк. көрөрө сабаҕаланар. Оччотугар өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн туох баар субвенция барыта сабыллар кыахтанар.
Улууска харчы түстэ эрэ, тыа хаһаайыстыбатын управлениетын исписэлиистэрэ үбү тустаахтарга тута тиэрдэргэ бэлэммит.
Бу туһунан сиһилии “Хотугу сардаҥа” хаһыакка ааҕыҥ.
Любовь Кривошапкина