«Чороон туолан күлүмнүүр көрдөөх күндү кэмнэрэ»

Бэс ыйын 20 күнүгэр өйүмүлээх үрэхтэрдээх, өрүкүйэр сылаас сайыннаах, чысхаан тымныы кыһыннаах, хатыйсар хайалардаах Өймөкөөн улууһун Төрүт нэһилиэгэр лирик-поэт Пантелеймон Тулааһынап төрөөбүтэ 110 сылыгар уонна Төрүттээҕи култуура дьиэтэ тэриллибитэ 70 сыллаах үбүлүөйүгэр аналлаах Үрүҥ Тунах ыһыах буолан ньиргийэн ааста.

Бу дьоһун тэрээһин уйгулаах түһүлгэтигэр «Айар аартыкпыт аргыстара» айар-суруйар дьон өрөспүүбүлүкэтээҕи түмсүүлэриттэн уонна «Арчы дьиэтэ» Айылгы киинин иһинэн тэриллибит «Ньургуһун» ырыа бөлөҕүттэн түөрт айар куттаах бэрэстэбиитэллэр — Горнайтан Арассыыйа Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, поэтесса Мария Андреева, Намтан үгүс литературнай күрэх кыайыылааҕа хоһоонньут Саргын кыыһа Уран Күннэй; Кэбээйиттэн саха уонна нуучча поязиятыгар холонооччу, эдэр суруйааччылар быйылгы өрөспүүбүлүкэтээҕи сүбэ мунньахтарын ситиһиилээх кыттааччыта Ньургуйаана Сметанина-Сулус Куо, Чурапчыттан Арассыыйатааҕы литературнай күрэх кыайыылааҕа, эдэр суруйааччылар быйылгы сүбэ мунньахтарын ситиһиилээх кыттааччыта, холонооччу хоһоонньут уонна прозаик мин, Ираида Коркина-Чугдаара, ыалдьыттаатыбыт.

Бэс ыйын 18 күнүгэр киэһэлик Дьокуускайтан турунан, аара сылдьыбатах сирдэрбитигэр тохтоон, икки улуу өрүһү туораан, Томпо уонна Өймөкөөн улуустарын аатырбыт хатыйсар хайаларын моойбут сылайыар дылы хантайа одуулаан, харахтаан көрбөтөх эриэккэс сирдэрбитин сэргии кэтээн, суукканы быһа уһун-киэҥ айаны айаннаан, хойуу тиит тыалардаах, дьоһун хонуулардаах, чулуу Индигир өрүс сүнньүлээх Төрүт нэһилиэгэр бэс ыйын 19 күнүгэр киэһэ 11 чаас саҕана тиийбиппит. Биһигини нэһилиэк аҕа баһылыга Алексей Кондаков уонна итиннэ тиийиэхтээх дьылҕабытын туруулаһан ситиспит айар куттаах ырыаһыт доҕорбут, СӨ мелодистарын сойууһун чилиэнэ Марианна Макарова-Барахсаана үөрэ-көтө кулууп таһыгар көрүстүлэр.

Ыраах айантан сылайбыт дьону ичигэс дьиэҕэ Төрүт нэһилиэгин олохтоох далбар хотуттара толору остуол тардыбыттарыгар тото-хана аһаан, сылаас утуйар орон бэлэмнээбиттэригэр сынньанан утуйан туран баран, сарсыныгар сэмэй бэлэхтэрбитин туппутунан, халадаайдарбытын таҥнан, киэргэллэрбитин иилинэн, олус диэн долгуйан, бастаан Төрүккэ саҥа сэргэни туруоруу сиэригэр-туомугар, онтон ыһыахтыыр түһүлгэҕэ тиийдибит.

Дьэ, бу манна олохтоох дьоннуун үөрэ-көтө билистибит, нэһилиэги тулалыыр модун хайалары кэрэхсии одуулаатыбыт, ыһыах орун-оннугар торумунан ыытыллыбыт тэрээһинин сэргээтибит. Биһиги туспутугар үөрбүттүү, чэмэлийбиттии үрүҥ күммүт оройбутугар сыралҕан сылааһынан илгийдэ, быыһыгар этиҥнээх ардах кылгастык ибиирэн ааста. Манна ыһыах сиэринэн буолуохтааҕын курдук, барыта орун-оннугар ыытылынна: алгыс сиэрэ-туома, арчылааһын, кымыһы иһии, алаадьынан айах тутуу, Дьөһөгөй үҥкүүтэ,оһуохай, ырыа-тойук түһүлгэтэ, күүстээхтэр-быһыйдар күрэхтэрэ уо.д.а.

Маны сэргэ Пантелеймон Тулааһынап үбүлүөйүгэр аналлаах поэт хоһооннорун ааҕыыга уонна ырыаларын толорууга көрүү күрэх буолла. Ону таһынан Өймөкөөн күөх ньургуһунугар аналлаах авангарднай муода күрэҕэ уонна дьахталлар икки ардыларыгар Төрүт нэһилиэгэр уос номоҕо буолбут, Өймөкөөн дэстэрэ  «Куучара Маайа» — Мария Андреевна Неустроева-Атласова аатынан иккис төгүлүн аһаҕас спортивнай күрэх ыытылынна.

Биһиги хас биирдиибит эҕэрдэ тылын эттэ. Ыһыах кэмигэр үтүөкэн тэрээһиннэри көрөн-истэн, сэргэх күрэхтэри сэҥээрэн сүргэбит олус көтөҕүлүннэ. Төрүт нэһилиэгин олохтоохторо олус диэн ыалдьытымсахтарыттан, туохха барытыгар актыыбынай кыттыыны ылбыттарыттан, тэрийиигэ үгүс үлэни, түбүгү көрсөн, соруктарын дьоһуннук ситиспиттэриттэн сөхтүбүт-махтайдыбыт, бэл, долгуйдубут.

Киэһэтин Өймөкөөн талааннаах дьоно-сэргэтэ кыттыылаах сэргэх кэнсиэр ыытылынна.

Онтон бу умнуллубат күммүт түмүгэр биһиги хас даҕаны буола тоҕуоруһан, илиибитин өрө уунан, Үрүҥ Күммүтүн көрүстүбүт.

Ираида КОРКИНА-Чугдаара

 

Бу туһунан сиһилии «Хотугу сардаҥа» хаһыакка ааҕыҥ.

 

Читайте дальше