Быйылгы үөрэх дьылыгар биһиги улууспутугар 8 саҥа эдэр учуутал кэлэн үлэтин саҕалаан эрэр. Кинилэртэн икки учуутал «Тыа сирин оскуолаларын уонна хотугу улуустар доруобуйа харыстабылын тэрилтэлэрин педагогическай үлэһиттэрин олорор дьиэнэн хааччыйыы» бырагыраама чэрчитинэн кэллилэр.
Ол курдук, Сордоҥноох орто оскуолатыгар Мэҥэ Хаҥаластан төрүттээх Венера Саввинова омук тылын учууталынан үлэтин саҕалаата. Венера Витальевна быйыл ХИФУ магистратуратын бүтэрбит.
Томтор орто оскуолатыгар быйыл 3 эдэр учуутал кэллэ. Ол курдук, алын кылаас учууталынан Анна Николаева, физкультура учууталынан Диана Харитонова, мууусука, төрүт култуура учууталынан Симона Скрыбыкина үлэлээн эрэллэр.
Өймөкөөн орто оскуолатыгар икки учуутал кэлэн үлэтин саҕалаата: омук тылын учууталынан Любовь Саморцева уонна алын кылаас учууталынан Надежда Захарова.
Үчүгэй орто оскуолатыгар Иванна Сивцева алын кылаас оҕолорун үөрэтиэҕэ, оттон Ульяна Громова — эбии үөрэхтээһин педагога.
Биһиги Томторго алын сүһүөх кылаас учууталынан үлэлээн эрэр Анна Николаеваттан бэйэтин уонна идэтин билиһиннэрэригэр көрдөстүбүт:
— Мин Нам улууһуттан төрүттээхпин. 2021 сыллаахха Н.Г. Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи педагогическай кэллиэс алын сүһүөх кылаас учууталларын бэлэмниир салаатын бүтэрбитим уонна кэккэ бириичинэнэн идэбинэн үлэлээбэтэҕим, ХИФУ-га туризм салаатын үөрэҕэр туттарсан киирбитим. Үөрэхпин 2025 сыллаахха бүтэрэн баран араас турагенстволарынан, турбазаларынан үлэлээн көрбүтүм.
Быйыл учууталлыыр баҕаттан СӨ Үөрэх министиэристибэтигэр сылдьан вакансия билсибитим. Онно Өймөкөөн улууһун Үчүгэй нэһилиэгэр анал бырагырааманан үлэлии барыахха сөбүн туһунан иһитиннэрбиттэрэ. Бастаан Дьокуускайтан чугас улуустарга үлэ миэстэтин көрдөөбүтүм. Онтон санаам буолбакка, үөрэх тэрилтэлэригэр бэйэм суруйан, ыйыталаһан көрөргө санаммытым.
Үчүгэй орто оскуолатын дириэктэригэр тахсыбыппар В.К. Карпова “биһиэхэ вакансия суох, Томтор нэһилиэгин оскуолатыттан ыйыталас” диэн төлөпүөннэрин ыыппыта.
Биир күн кэпсэтиигэ баран истэхпинэ, Томтор оскуолатын дириэктэрэ Ярослав Винокуров төлөпүөнүнэн сибээскэ тахсан, манна үлэлии кэлэргэ ыҥырбыта. Ол кэнниттэн оскуола завуһа Антонина Егорова эрийэн, барытын сиһилии кэпсээбитэ, быһаарбыта.
Онон тиһэҕэр тиийэн хас да сиртэн талар буолан хаалбытым — Мэҥэ Хаҥаласка, Үөһээ Бүлүүгэ, Сунтаарга, Өймөкөөҥҥө, Булуҥҥа, Өлүөхүмэҕэ барабын дуу эбэтэр Дьокуускайга хаалабын дуу диэн. Дьиэ кэргэммин, чугас дьоммун кытта сүбэлэһэн баран, Өймөкөөнү талбытым.
Мин Өймөкөөн улууһугар саҥа кэллим. Туризм эйгэтигэр үөрэммит буолан Өймөкөөн туһунан Тымныы полюһун быһыытынан истэр, хаартыскаҕа өрүү интэриэһиргээн көрөр этим. Манна айаннаан иһэн харах сымнаабыта, олохтоохтор күн аайы көрөр хартыынаҕыт, биһиэхэ ураты көстүү буоллаҕа дии. Мин суолга хас биирдии хайаны, оту-маһы хаартыскаҕа түһэрэн испитим. Аны көмүс күһүн буолан, тулалыыр эйгэбит араас өҥүнэн киэркэйэн турара — олус кэрэ көстүү.
Олохтоохтор үтүө санаалаах, сэмэй, кэпсэтинньэҥ, элэккэй дьон диэн бэлиэтии көрдүм. Чиэһинэйдик эттэххэ, оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан учуутал буолабын диэн баҕа санаа суоҕа, туризм өттүгэр барыахпын баҕарар этим. Оскуолабытыгар идэни талыыга тест толотторбуттарыгар учуутал, иитээччи, психолог буолуоххун сөп диэн таһаарбыта. Ол кэнниттэн бу идэни талыахпын сөп эбит диэн толкуйдаммытым, оҕолору таптыырым баһыйбыта.
Учуутал диэн, мин санаабар, бастатан туран настаабынньык буолар. Кини хас биирдии үөрэнээччитин ис туругун билэр, олоххо бэлэмнээх киһи буола улаатарыгар кыһаллар, ураты дьоҕурдаах, талааннаах киһи буолуохтаах. Педагог оҕолору уонна үлэтин ис сүрэҕиттэн сөбүлүөхтээх, тэтимнээх, сайдыылаах олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыр буолуохтаах.
Мин Томтор орто оскуолатыгар маҥнайгы кылаастар учууталларынан ананным. Бу олус долгутуулаах уонна эппиэтинэстээх. Кылааспар уопсайа 14 үөрэнээчилээхпин — 9 кыыс уонна 5 уол.
Түгэнин тосхойбучча, Томтор орто оскуолатын салалтатыгар, биир идэлээхтэрбэр, үлэһиттэргэ, оҕолорго уонна төрөппүттэрбгэ өйөбүллэрин уонна кыһамньыларын иһин барҕа махталбын тиэрдэбин.
Любовь Саморцева, омук тылын учуутала, Өймөкөөн орто оскуолата:
— Мин Дьокуускайтан сылдьабын. Английскай тыл учууталабын. Быйыл ХИФУ тас дойду филологиятын салаатын ситиһиилээхтик бүтэрдим. Мин ийэм — учуутал, ол иһин кыра эрдэхпиттэн кини курдук буолуохпун баҕарар этим. Үөрэхпин бүтэрэн баран хоту барыам диэн эрдэттэн былааннаммытым. Өймөкөөҥҥө бастакыбын кэллим, кэрэ айылҕатыттан дуоһуйдум, сөхтүм. Оскуола кэлэктиибэ үчүгэйдик көрүстэ. Билигин дьиэ куортамнаан олоробун. Эһиил миэстэ көһүннэҕинэ толору хааччыллыылаах уопсай дьиэҕэ көһүөхтээхпин.
Миигин 5-с кылаастарга кылаас салайааччытынан анаатылар. Кылааспар икки кыыс, үс уол үөрэнэр. Оҕолору кытта билсиһэн, чугасыһан, билигин инники үлэбит былаанын чопчулуу, торумнуу сылдьабыт.
Эдэр учууталларга үлэлэригэр үрдүк ситиһиилэри, саҥа арыйыылары уонна кэрэ умнуллубат түгэннэри баҕарабыт.
Ольга Скрыбыкина