“Күөх эриэйсэ” диэн аатынан биллэр хотугу улуустарга Дьокуускайтан оҕуруот аһын, хортуоппуйу салгын аалларынан тиэрдии, үгэс курдук, алтынньы ортотугар саҕаланар. “Билигин күн аайы тиэйэн ыыта олоробут”, – диир “Аартыкатааҕы эргиэн-логистика хампаанньата” АУо атыыга уонна эргиэҥҥэ салалтатын салайааччыта Алексей Шестаков.
Хоту дойду дьоно күннээҕи олохторугар-дьаһахтарыгар көрсөр, чугастык алтыһар “Якутоптторг” тэрилтэлэрэ быйылгыттан итинник ааттанар буолла. Биллэрин курдук, бу хампаанньа 2019 с. Ил Дархан Айсиэн Николаев дьаһалынан “Туймаада-Агроснаб” ААУо-ны “Якутоптторг” АУо-ҕа холбооһун түмүгэр тэриллибитэ. Биирэ тиэйэр-таһар көлөлөрдөөх, уу ааллардаах, иккиһэ эргиэн базалардаах, ыскылааттардаах тэрилтэлэр кыахтарын түмүү суотугар Аартыка уонна хоту эҥээринэн тарҕанан сытар нэһилиэнньэлээх пууннар олохтоохторун аһынан-үөлүнэн быспакка хааччыйыы соруга сыыйа ситиһиллэр суолга бигэтик үктэнэн эрэр.
Алексей Петрович иһитиннэрэринэн, быйыл Саҥа дьылга диэри “күөх эриэйсэлэринэн” 441 туонна ас-үөл бородуукталарын тиэйэргэ былаанныылларыттан бүгүҥҥү туругунан 161 туонната тиксэриллибит. Мантан үксэ – оҕуруот аһа уонна хортуоппуй. Быыһыгар түргэнник буорту буолар үүтү, үрүҥ аһы, сымыыты уган ыыталлар. Сүрүннээн, уунан суола-ииһэ суох, навигацияҕа хабыллыбат нэһилиэктэри хааччыйаллар. Дьокуускайтан Ан-24, Ан-26 сөмөлүөттэринэн улуустар кииннэригэр илдьэн сүөкээн баран, нэһилиэктэргэ Ан-2 сөмөлүөтүнэн эбэтэр Ми-8 бөртөлүөтүнэн тарҕаталлар.
Навигация кэмигэр уу аалларынан 2 749 туонна ас-үөл тириэрдиллибититтэн хортуоппуйа, оҕуруотун аһа – 572 туонна. Өссө быйыл “кыһыҥҥы суолунан” массыыналарынан 5 387 туонна ас-үөл бородуукталарын тиэйбиттэр. Онон хампаанньа үлэтин-хамнаһын хоту дойду олохтоохторо бурдук, саахар, араас кэнсиэрбэ оҥоһуктар, о.д.а. социальнай суолталаах ас-үөл табаардарынан сылы эргиччи хааччыллалларыгар хайысхалаан ыытар.
Эриэппэ лууктан ураты оҕуруот аһын, хаппыыстаны, хортуоппуйубарытын бэйэбит хаһаайыстыбаларбытыттан эрдэттэн дуогабардаһан, ону тэҥэ үрүҥ аһы, сымыыты “Хаҥалас-Ас” кэпэрэтиип, Дьокуускайдааҕы үүт собуота уонна Дьокуускайдааҕы көтөр фабриката курдук олохтоох бөдөҥ тэрилтэлэртэн быһаччы ылалларын кэрэхсии иһиттим. Манна сыһыаран суруйдахха, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 71 900 туонна хортуоппуй хостонуллар былааннааҕыттан 87 бырыһыана (62 575 туонна) туолла, былырыын 72 646 туонна хортуоппуй хостоммута. Алексей Шестаков үүнүү мөлтөҕө хампаанньа сакааһын кээмэйигэр сабыдыаллаабатаҕын этэр. Ол оннугар оҕуруот аһын былаана аһара туолла (26 812 туонна оннугар – 28 612 туонна).
“Күөх эриэйсэлэр” кураанах эргиллибэттэр: Чокуурдаахтан (Аллайыаха), Тиксииттэн (Булуҥ), Усуйаанаттан, Орто Халыматтан муус аннынан бултаммыт үрүҥ балыгы тиэнэллэр. Онон киин куорат олохтоохторо уонна дойду дьоно Саҥа дьылы көрсө кыһыллар тоҥ балык хаһаастаах буолалларын мэктиэлииллэр.
Аартыкатааҕы эргиэн-логистика хампаанньата 2021 с. хотугу улуустар кииннэригэр эргиэн-логистика кииннэрин аныгы ирдэбилгэ эппиэттиир гына саҥалыы сөргүтэн тутууну саҕалаабыта. Быйылгы сыл иһинэн Баатаҕайга (Үөһээ Дьааҥы) уонна Хонууга (Муома) үлэҕэ киллэрдэҕинэ, 10 киин буолуо. Эһиил 3 киини туттаҕына, хампаанньа хааччыйар хотугу улуустарын барытын хабыахтаах. Онон оҕуруот аһын, хортуоппуйу, фруктаны сөптөөхтүк уонна уһуннук уурар-харайар усулуобуйа филиал ахсын баар буолара ситиһиллиэ. Ону таһынан Дьокуускайга оҕуруот аһын, эти кэнсиэрбэлиир уонна сир аһыттан астыыр улахан сыах тутуутун түмүктүөхтээх. Быйыл холонуу быһыытынан сир аһын тутууну саҕалаабыттар. Инникитин түүлээҕи уо.д.а. бултаммыт бородууксуйаны соҕотуопкалыыр баҕалаахтар.
Василий Никифоров
«Дьааҥы аартыга», «Заря Яны» хаһыаттар хаартыскалара туһанылынна