Соторутааҕыта Өймөкөөн нэһилиэгэр биллэр айанньыт Валентин Ефремов бэйэтин массыынатынан кэлэн ыалдьыттаан барда. Валентин Алексеевич салгын шарынан, массыынанан, ыттары көлүнэн, байдарканан о.д.а. аан дойдуну кэрийэрин, саҥа сири бэйэтигэр арыйарын олус сөбүлүүр киһи. Кини икки төгүллээн Гиннесс рекордун олохтообута биллэр – 2005 с. салгын шарынан Хотугу полюска көппүтүнэн уонна 2007 с. эмиэ шарынан Байкал күөлү уҥуордаабытынан.
Улуустааҕы Култуура управлениетын үлэһитэ, “Хотугу сардаҥа” хаһыат эрэллээх ааҕааччыта Семен Сивцев-Өймөкөөн Сэмэнэ айанньыты көрсөн, арыаллаан сырытта. Онон Семен Семенович Тымныы полюһун маанылаах ыалдьытын кытта тус алтыспыт буолан, улуус хаһыатыгар анаан кэккэ ыйытыктары биэрдэ.
— Валентин Алексеевич, Өймөкөөҥҥө туох сыаллаах-соруктаах кэллиҥ?
— Мин урут уруккуттан Хотугу сиргэ талаһабын, дууһам миигин манна ыҥырар, угуйар. Билиҥҥи эспэдииссийэм сыала медийнай-чинчийэр хайысхалаах. Федеральнай таһымнаах “Россия – территория мамонтов” диэн бырайыагынан мин элбэх сири кэрийдим. Бэйэм РФ Бочуоттаах полярнига буолабын. Онон, эппитим курдук, Хотугу сир миигин өрүүтүн угуйар. Чуолаан, Өймөкөөнү Хотугу сир биир уһулуччулаах сиринэн ааҕабын. Тоҕо диэтэххэ, манна кытаанах усулуобуйаҕа ураты, истиҥ дууһалаах дьон олорор. Хотугу сир нэһилиэнньэтэ улахан куораттартан, киин сирдэртэн тэйиччи сытар да буоллар, өбүгэ үгэһин күн бүгүнүгэр диэри сүтэрбэккэ, култууратын ыһыктыбакка баары-баарынан олороро кэрэхсэбиллээх. Мин аҕыйах хонук иһигэр элбэх интэриэһинэй, үтүө дьону-сэргэни кытта алтыстым. Олохтоох дьон төрөөбүт кыраайдарын устуруоруйатын араҥаччылаан, харыстаан дириҥ ис хоһооннох мусуойдаахтарыттан, оннооҕор хаартыскалар галареяларын аспыттарыттан сөҕө-махтайа санаатым, онно сылдьан олус диэн астынным, сөбүлээтим, хайҕаатым.
— Эн бу сырыыҥ иннинэ Өймөкөөҥҥө 2013 сыллаахха сылдьан тутардааххын…
— Оннук. Ол дьыл мин салгын шарын манна илдьэ кэлбитим. Оччолорго улахан да дьон, оҕо-аймах ону олус сэргээбиттэрэ, шарга олорсон, дойдуларын үөһэттэн кэрэхсии көрбүт киһи элбэх этэ. Онон билигин ол бэлиэ түгэни өйдүүр, миигин билбит киһи манна аҕыйаҕа суоҕуттан үөрэбин.
Өймөкөөн олус интэриэһинэй, мындыр толкуйдаах дьон олорор сирэ. Семен, эйиигинниин, олохтоох дьаһалта салалтатын, үлэһиттэрин, түһэ сыппыт дьиэм хаһаайкатын Ньургуйаананы о.д.а. кытта алтыһан мин ураты эйгэҕэ киирэн таҕыстым. Бу – олус күндү. Мас дьиэ салгына ырааһа, уратыта сөхтөрөр. Сарсыарда чыычаах ырыатынан, тыа сирин ураты тыаһанан-ууһунан уһуктар кэрэтин эриэхсит. Хаһаайкам сарсыардааҥҥы аһылыкка сибиэһэй сүөгэйинэн, саҥа хаптарыллыбыт балыгынан күндүлүүрүттэн ордук туох кэлиэй.
— Тымныы полюһун дьонугар-сэргэтигэр баҕа санааҥ.
— Мин өссө төгүл тоһоҕолоон бэлиэтиибин, Өймөкөөҥҥө – Тымныы полюһугар эриэккэс дьон олохсуйбут. Кинилэргэ айылҕа бэйэтэ талааны, айар куту-сүрү, үтүө санааны бэлэхтээбит. Бу дойду дьонун эйгэтэ хатыламмат буолан, айылгыларын кытта өрүү даҕаны дойдуларыгар үтүө санаалаах дьону-сэргэни ыҥыра-угуйа туруохтара. Мин бу сырыым туһунан ханна да сырыттарбын, ол иһигэр төрөөбүт-үөскээбит куоратым Нижнэй Новгород дьонугар, кэпсии-ипсии, ахта-саныы сылдьыаҕым. Барыгытыгар барҕа махтал буолуохтун!
Любовь Кривошапкина бэлэмнээтэ
Хаартыскалары Семен Сивцев тиксэрдэ