Улуус иистэнньэҥнэрэ Томторго сэлэлээн хаамтылар

Кулун тутар 6 күнүгэр Томтор нэһилиэгэр Н.М. Заболоцкай-Чысхаан аатынан кыраайы үөрэтэр түмэлгэ улуустааҕы култуура салаатын көҕүлээһининэн уонна Айталина Иванова “Дойдум дьоно» бырайыагын чэрчитинэн аан бастакытын Норуот маастарын күнүн бэлиэтиир улуустааҕы тэрээһиннэр үрдүк таһымнаахтык, өрө көтөҕүллүүлээхтик буолан аастылар.

Томтор, Сордоҥноох, Өймөкөөн, Үчүгэй нэһилиэктэрин, Уус-Ньара бөһүөлэгин  уонна Биэрэк-Үрдэ учаастагын иистэнньэҥнэрэ, норуот маастардара мустан, иистэрин аҕалан быыстапкаҕа дьон көрүүтүгэр тэлгэттилэр.

Ол кэннэ Томтордооҕу култуура дьиэтин үлэһиттэрин тэрийиилэринэн «Тымныы Полюһа» стелаҕа диэри сахалыы, эбээннии таҥастаах 60-ча дьон сэлэлээн хааман, Саха сиригэр норуот маастардарын күнүн уруйдаатылар-айхаллаатылар.

Сэлэлээн хаамыыны Биэрэк-Үрдүн учаастагыттан кытта кэлбит араас дьэрэкээн таҥастаах уһуйаан оҕолоро олус киэргэттилэр. Оҕолор көстүүмнэрин ааптара Нелли Уваровская ураты көрүҥнээх, кыраһыабай көстүүлээх таҥастара үгүс киһи, турист болҕомтотун тартылар.

Хаамыыга 80-чалаах бэтэрээн-учуутал Вера Афанасьевна Аммосова бэйэтэ тиктибит кыбытыылаах сонун аан бастакытын кэтэн, дьон дьүүлүгэр таһаарда. Ытык киһибит бу маанылаах тэрээһиҥҥэ кыттан олус сэргэхсийдим, аралдьыйдым диэн санаатын үллэһиннэ.

Түмэл дьиэтигэр Норуот маастардарын күнүгэр аналлаах тэрээһин үөрүүлээх аһыллыытыгар Өймөкөөнтөн соҕотох Саха сирин норуотун маастара, Сордоҥноох олохтооҕо Екатерина Григорьевна Таркова аал уоту оттон айах тутан, иистэнньэҥнэргэ алгыһын тиэртэ.

Салҕыы Томтордооҕу Оҕо ускуустубатын оскуолатын үлэһиттэрин салайыытынан улуустааҕы өттүк киэргэлин күрэҕэ саҕаланна. Манна уопсайа 8 иистэнньэҥ кытынна. Бииртэн биир ураты көстүүлээх, эриэккэс оҥоһуулаах өттүк киэргэллэрэ көрөөччүлэри сөхтөрдүлэр.

Күрэх кэнниттэн бары түмсэн инники былааннары торумнуур “төгүрүк” остуолга кытынныбыт. Манна нэһилиэк аайыттан мустубут иистэнньэҥнэр биир сыллаах үлэлэрин былаанын оҥордулар.

Бу бэлиэ күн мустубут дьон нэһилиэктэринэн анал байыаннай дьайыыга сылдьар уолаттарга анаан «Айыы санаа айана» диэн иистэнньэҥнэр анал бырайыактарынан тигиллиэхтээх таҥас, харысхал матырыйаалын үллэһиннибит.

Мин сиэлтэн оҥоһуллар уллуҥаҕы (стелька) оҥорууга маастар-кылаас ыыттым. Улуус иистэнньэҥнэрэ бары ити курдук ылсан, алгыстаах харысхаллары, таҥаһы-сабы тигэн уолаттарбытыгар тиксэрэр сорук ылынныбыт.

Биир күннээх көрсүһүү бэрт сэргэхтик, тэрээһиннээхтик, үрдүк таһымнаахтык ааста. Бу кэрэ-бэлиэ көрсүһүү кэнниттэн улуус иистэнньэҥнэрэ бары өссө түмсүүлээхтик, өрө көтөҕүллүүлээтик үлэлээн, иннибитигэр саҥа саҕахтар арыллыахтара диэн эрэллээхпит.

Сиһилии “Хотугу сардаҥа” хаһыакка ааҕыҥ.

Мария Максимова, улуустааҕы Култуура управлениетын начаалынньыгын солбуйааччы, Уус-Ньара